Voorbereiding
Voordat je begint, bepaal je waar de pergola komt te staan en of je deze direct op de grond plaatst of op een vlonder. In dit voorbeeld bouwen een pergola van 3 x 5 meter met houten tuinpalen van 3 meter lengte. Lees hier alles over het maken van een vlonder.
Stap 1 | Afmetingen en positie bepalen
Begin met het uitzetten van de pergola. Gebruik hiervoor piketpalen en metselkoord, zodat je altijd rechte lijnen krijgt.
- Zet eerst de lijn uit voor de achterste staanders
- Plaats hier drie palen met een tussenafstand van 2,5 meter
- Zet de piketpalen iets ruimer dan de pergola zelf, zodat ze niet in de weg staan
Span het metselkoord strak tussen de palen. Dit vormt de basislijn van de pergola. Vervolgens bepaal je de positie van de voorste staanders door haaks (90°) te meten vanaf de achterlijn. Gebruik hiervoor een bouwhaak en zorg dat alle koorden strak staan.
Nu de afmetingen vastliggen, kun je het hout voorbereiden.
Stap 2 | Constructie en hout voorbereiden
Verdeel de tuinpalen en bepaal welke delen waarvoor gebruikt worden:
- 6 staanders (gaan de grond in)
- 4 dwarsbalken (2 per zijde)
- 17 dwarsliggers (bovenop de constructie)
- Schuine schoren voor extra stabiliteit
Zaaglijst:
- 6 x staanders van 300 cm
- 4 x dwarsbalken van 250 cm
- 17 x dwarsliggers van 300 cm, beide uiteinden in 45°
- 8 x schoren van 70 cm (45° aan beide kanten)
- 4 x schoren van 76,8 cm (45° aan beide kanten)
De staanders komen 60 cm in de grond. Behandel dit gedeelte met vloeibaar rubber om houtrot te voorkomen. Laat dit goed drogen volgens de instructies op de verpakking.
Terwijl de behandeling droogt, kun je alle balken en schoren op maat zagen.
Stap 3 | Gaten boren voor de staanders
Gebruik een grondboor om gaten te maken op de gemarkeerde plekken. De gaten moeten 60 cm diep zijn.
Tip!
Plak een stuk tape op de grondboor op 60 cm vanaf de punt, zodat je altijd de juiste diepte aanhoudt.
Steek rondom elk wat gras weg zodat je ruimte hebt voor het snelbeton. Controleer daarna nogmaals of de diepte klopt.
Stap 4 | Staanders plaatsen en uitlijnen
Plaats de eerste staander in het gat. De rand van de vloeibare rubber helpt je om te zien of deze diep genoeg staat. Gebruik eventueel een palenrammer.
- Zet de staander strak langs het metselkoord
- Controleer aan twee kanten of hij waterpas staat
- Voeg eerst water toe, daarna snelbeton (volgens verpakking)
Houd de paal tijdens het uitharden goed in de gaten en controleer meerdere keren of hij recht blijft staan. Herhaal deze stap voor alle staanders.
Na uitharding controleer je of alle palen even hoog zijn. Leg een lange lat over de bovenkanten en gebruik een waterpas. Te lange palen kun je later op maat zagen, uitgaande van de laagste staander.
Stap 5 | Dwarsbalken monteren
Nu de basis stevig staat, kun je de dwarsbalken plaatsen.
- Meet het hart van de middelste staanders
- Boor altijd voor om splijten te voorkomen
- Bevestig de balken met schroeven van 5 x 100 mm
Let erop dat balken aan beide zijden even ver uitsteken. Als je correct vanaf het midden hebt gemeten, is dit automatisch gelijk.
Stap 6 | Dwarsliggers plaatsen
Begin met drie dwarsliggers boven de staanders, zodat alles netjes uitgelijnd is. De overige veertien liggers verdeel je gelijkmatig over de twee vakken.
Zo bepaal je de tussenafstand:
1. Meet de vrije breedte tussen de dwarsbalken
2. Trek de breedte van de liggers af
3. Deel de overgebleven ruimte door het aantal tussenruimtes
Voor extra gemak kun je twee afstandsmallen maken. Leg deze tussen de liggers en schroef ze vast met twee schroeven per zijde.
Stap 7 | Schuine schoren monteren
Voor extra stevigheid plaats je schuine schoren:
- Korte schoren onder de dwarsbalken (voor- en achterkant)
- Lange schoren onder de dwarsliggers (zijkanten)
Druk de schoren goed in de hoeken zodat ze strak aansluiten. Boor ook hier voor en zet ze vast met twee schroeven per kant.
Houd rekening met het feit dat hout een natuurproduct is: kleine verschillen zijn normaal. Pas waar nodig iets aan voor een strak eindresultaat.
Pergola afwerken
De pergola is nu klaar. Je kunt hem verder afwerken naar smaak, bijvoorbeeld door:
- Het hout te schilderen of te beitsen
- Klimplanten langs de staanders te laten groeien
- Schaduw te creëren met een doek, rieten mat of latten
Met deze stappen bouw je zelf een stevige en stijlvolle pergola die jarenlang meegaat.
